Określenie stopnia zaawansowania ciąży oraz terminu porodu u suk i kotek przy użyciu USG.

Dr n. wet Piotr Jurka, Specjalista chorób psów i kotów, Warszawa.

Rozpoznawanie ciąży oraz monitorowanie rozwoju płodu.

W medycynie ludzkiej, w diagnostyce położniczo – ginekologicznej szeroko wykorzystuje się metodę USG do potwierdzenia ciąży, monitorowania rozwoju płodu, określenia wieku ciąży, liczby płodów oraz przewidywania terminu porodu. Zdecydowany wzrost zainteresowania w ostatnich latach wykorzystaniem tej metody w diagnostyce weterynaryjnej związany z szerszym dostępem do aparatów USG spowodował wzrost popytu na informacje związane z praktycznych wykorzystaniem tej metody w diagnostyce klinicznej. Hodowcy zwierząt często są zainteresowani potwierdzeniem ciąży w sposób nieinwazyjny, rozpoznaniem liczby płodów oraz określeniem terminu porodu co pozwala właściwie zaplanować czas oraz przygotować się do takiego porodu. Szczególnego znaczenia ma to w przypadku niechcianych pokryć czy pojedynczego krycia. Przypadki niechcianych pokryć i potencjalnej ciąży stawia problem odpowiedzi na pytanie o status ciąży.

Badanie USG jest metodą badawczą pozwalającą na wczesne rozpoznanie ciąży co ma szczególne znaczenie przy użyciu leków do przerywania niepożądanej ciąży. Funkcjonowanie urządzeń do wykonywania badania USG oraz podstawy techniczne są już powszechnie znane.
Zasadnicze znaczenie dla prawidłowego diagnozowania wieku ciąży u suk i kotek oraz przypuszczalnego porodu mają informacje dotyczące owulacji i zapłodnienia u tych zwierząt. Owulacja u psa jest spontaniczna. W tym czasie u suk pojawia się odruch tolerancji dla psa i suka może zostać pokryta. Jedną z charakterystycznych cech rozrodu psów jest to że owulacja następuje gdy oocyt jest w stadium pęcherzyka zarodkowego i jest niedojrzały do zapłodnienia. Dojrzewanie ich zachodzi w jajowodzie w czasie 2 dni po owulacji. Praktycznie, komórka jajowa jest zdolna do zapłodnienia w 3 do 5 dni po pierwszych objawach akceptacji samca. Plemniki mają zdolność do zapłodnienia w macicy i jajowodach od 6 do 7 dni . Stąd dokładny czas zapłodnienia jest trudny do określenia u suki. To komplikuje możliwość rozpoznania wieku ciąży ( gestational age – GA ) oraz liczby dni do porodu ( days before parturition – DBP ) na podstawie zdjęć USG oraz ich pomiarów. Na przykład właściciel suki która została pokryta dwukrotnie w 10 i 12 dniu od początków plamienia chciałby wiedzieć kiedy ma się spodziewać terminu porodu. Można określić to na drodze pośredniej poprzez wykorzystanie stężenia progesteronu przy użyciu komercyjnych testów. Znaczna trudność w klinicznym określeniu właściwego momentu zapłodnienia komórki jajowej może prowadzić do błędnego rozpoznania GA i postawienia fałszywej diagnozy.
U kotek owulacja zostaje sprowokowana poprzez akt kopulacji na zasadzie bodźca nerwowego i w zależności od liczby pokryć następuje w 46 do 52 godzin po pierwszej kopulacji. W przeciwieństwie do suki u kotki już po 64 godzinach od pierwszego krycia obserwowano zarodki w stadium od 1 do 4 blastomerów.

Praktycznie rozpoznawać ciążę możem

y za pomocą klasycznego badania palpacyjnego, ultrasonograficznego oraz radiologicznego. Skuteczność tych metod jest uzależniona od czasu w którym będziemy oznaczać ciążę. Ostatnie badania wskazują iż RTG jest w 100% skuteczny w przypadku oznaczania ciąży w jej ostatnim trymestrze, odpowiednio USG miało 94 % skuteczności a palpacja 88%. Wczesna diagnoza ciąży może być postawione poprzez badanie palpacyjne między 21 a 35 dniem od wyrzutu LH. Jest to łatwe i odpowiedni czas dla oznaczenia ciąży. Wcześniejsze badanie jest trudne ze względu na małą macicę. Powyżej 35 dnia pojedyncze ampuły ciążowe mogą być nie rozpoznawalne ze względu na ogólne powiększenie macicy. Pewne rentgenowskie rozpoznanie ciąży może być postawione po 45 dniu od wyrzutu LH u suk ( powiększenie cienia macicy oraz mineralizacja koścca płodów ) oraz między 36 a 45 po kryciu u kotek.
Generalnie akceptowany jest pogląd iż przy użyciu USG nie można dokładnie określić liczby płodów. 20-24. Jednak między 28 a 35 dniem ciąży jest możliwość stosunkowo łatwego określenia liczby płodów. Problem jednak polega na tym, iż na ekranie ultrasonografu można zobaczyć tylko część rogów macicy. Jednocześnie ten sam płód można zobaczyć kilka razy lub nie zobaczyć wcale. W trakcie klinicznej oceny ciąży informujemy właściciela o ograniczeniach w określaniu liczby płodów za pomocą USG. Jednocześnie należy poinformować, iż w ostatnim trymestrze ciąży istnieje możliwość dokładnego określenia liczby płodów poprzez badanie RTG ( Po zmineralizowaniu kośćca płodów ).

Ultrasonograficzne rozpoznawanie ciąży u suk i kotek jest podobne, lecz występują tutaj pewne różnice. Ultrasonograf może być użyty już około 10 dnia po pokryciu u suk oraz 11 dnia po pokryciu u kotów, lecz raczej w celach doświadczalnych ze względu na wysoką możliwość postawienia fałszywej diagnozy. W pierwszym okresie na obrazie USG widoczne jest powiększenie wielkości macicy u suk 7 dni po pokryciu i w 4 dniu u kotek. Należy jednak pamiętać, że u suk i kotek jest to normalne powiększenie wielkości macicy tła hormonalnego, występujące również u zwierząt nieciężarnych. Pierwszym objawem potwierdzającym ciążę jest obecność pęcherzyka ciążowego (określanego jako blastocysta, jama kosmówkowa, pęcherzyk zarodkowy). Pęcherzyk ciążowy jest po prostu dojrzewającą blastocystą, wewnątrz której rozwija się zarodek (embrion). W 20 dniu od krycia jest to realny czas na wczesne oznaczanie ciąży . W tym okresie czasu jednak istnieje znaczne ryzyko postawienia zarówno fałszywie dodatniej i ujemnej diagnozy, gdyż pęcherzyk ciążowy jest bardzo małych rozmiarów. Taki obraz można również uzyskać obserwując zgazowane jelito na przekroju. Klinicznie najlepiej umawiać się z klientem po 30 dniu od ostatniego krycia ( około 23 do 25 dzień ciąży, bez żadnej wątpliwości gdyż jest to maksymalny czas w jakim plemniki są zdolne do zapłodnienia ). Wtedy wewnątrz pęcherzyka ciążowego można stwierdzić obecność embrionu a tym samym potwierdzić ciążę.

zp8497586rq

.

Kategoria: Bez kategorii